Ile prądu zużywa pompa ciepła? Czynniki wpływające na koszty

Licznik energii elektrycznej podłączony do pompy ciepła

Pompa ciepła nie ma stałego zużycia prądu przypisanego do swojej mocy. Roczny pobór zależy przede wszystkim od zapotrzebowania budynku na ciepło oraz sezonowej sprawności urządzenia, czyli współczynnika SCOP. Najprostszy szacunek otrzymasz, dzieląc zapotrzebowanie na ciepło przez SCOP.

Dlaczego zużycie prądu różni się w każdym domu?

Dwie pompy ciepła o tej samej mocy mogą zużywać zupełnie różne ilości energii. Urządzenie pracujące w dobrze ocieplonym domu z ogrzewaniem podłogowym będzie zwykle potrzebowało mniej prądu niż podobna pompa zamontowana w starszym, słabo izolowanym budynku z tradycyjnymi grzejnikami.

Na wynik wpływają między innymi powierzchnia domu, jakość izolacji ścian i dachu, szczelność okien, sposób wentylacji, temperatura utrzymywana w pomieszczeniach, liczba mieszkańców oraz ilość ciepłej wody użytkowej. Znaczenie ma także klimat i rodzaj dolnego źródła. Powietrzna pompa ciepła pracuje mniej stabilnie podczas mrozów niż urządzenie wykorzystujące grunt o względnie stałej temperaturze.

COP i SCOP – czym różnią się te wskaźniki?

COP określa stosunek dostarczonego ciepła do pobranej energii elektrycznej w konkretnych warunkach pracy. Przykładowo COP równy 4 oznacza, że przy zużyciu 1 kWh prądu pompa dostarcza 4 kWh ciepła. Jest to jednak wartość chwilowa. Zmienia się wraz z temperaturą zewnętrzną oraz temperaturą wody zasilającej instalację.

SCOP jest sezonowym współczynnikiem efektywności. Uwzględnia pracę urządzenia w całym sezonie grzewczym, dlatego lepiej nadaje się do szacowania rocznego zużycia energii. Dla powietrznych pomp ciepła współpracujących z ogrzewaniem niskotemperaturowym często spotyka się wartości SCOP w przybliżeniu od 3,5 do 4,5, ale wynik dla konkretnego urządzenia i instalacji może być inny.

Nie należy więc podstawiać pojedynczej wartości COP do rocznego bilansu. Do takiego obliczenia używa się SCOP podanego dla określonych warunków pracy, najlepiej z uwzględnieniem temperatury zasilania odpowiadającej instalacji w domu.

Co wpływa na zużycie prądu przez pompę ciepła?

Największe znaczenie mają cztery grupy czynników:

  • Termoizolacja budynku – mniejsze straty przez ściany, dach, podłogę i okna oznaczają mniejsze zapotrzebowanie na ciepło, a więc także niższy pobór prądu.
  • Temperatura zasilania – ogrzewanie podłogowe lub ścienne może pracować przy około 30–35°C. Tradycyjne grzejniki często wymagają wyższej temperatury, co pogarsza warunki pracy pompy.
  • Ciepła woda użytkowa – liczba mieszkańców, częstotliwość kąpieli i ustawiona temperatura CWU zwiększają albo zmniejszają roczne zapotrzebowanie.
  • Temperatura zewnętrzna i strefa klimatyczna – podczas chłodnych dni powietrzna pompa ciepła pracuje intensywniej, a jej chwilowa efektywność spada.
  • Dobór i ustawienie instalacji – przewymiarowanie, zbyt wysoka temperatura zadana, częste uruchamianie grzałki elektrycznej lub nieprawidłowa krzywa grzewcza mogą podnieść zużycie.

Standard WT2021 może być punktem odniesienia przy ocenie nowego budynku, ale sam wskaźnik EP nie wystarcza do dokładnego wyliczenia zużycia pompy. EP opisuje zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną, natomiast do obliczeń potrzebna jest ilość ciepła użytkowego, którą budynek rzeczywiście wymaga w sezonie.

Szacunkowe zużycie energii w różnych domach

Poniższe wartości są symulacyjne. Obejmują orientacyjne zużycie prądu na ogrzewanie i przygotowanie CWU przy założeniu, że pracuje powietrzna pompa ciepła, a instalacja grzewcza jest dobrana do niskiej temperatury zasilania. Nie zastępują audytu energetycznego.

Typ budynku Powierzchnia Standard izolacji Szacunkowe zużycie prądu
Nowy dom 100 m² Standard zbliżony do WT2021 około 2500–3000 kWh/rok
Nowy dom 130 m² Dobra izolacja, ogrzewanie podłogowe około 3000–4000 kWh/rok
Nowy dom 200 m² Dobra izolacja, niskotemperaturowa instalacja około 4000–5000 kWh/rok
Dom po termomodernizacji 130 m² Izolacja poprawiona, instalacja mieszana około 4000–6000 kWh/rok
Starszy dom 160 m² Niepełna termomodernizacja, wyższa temperatura zasilania około 5500–7000 kWh/rok

Rzeczywisty wynik może wyjść poza te zakresy. Szczególnie duże różnice występują między domami o tej samej powierzchni, lecz różnej szczelności, wentylacji i temperaturze zasilania.

Jak obliczyć własne zużycie prądu?

Do wstępnego szacunku potrzebujesz rocznego zapotrzebowania budynku na ciepło oraz wartości SCOP. Obliczenie można przeprowadzić w kilku krokach:

  1. Ustal roczne zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania domu.
  2. Dodaj energię potrzebną do przygotowania CWU, jeśli pompa obsługuje także zasobnik wody.
  3. Odczytaj SCOP urządzenia dla właściwej temperatury zasilania.
  4. Podziel całkowite zapotrzebowanie na ciepło przez SCOP.
  5. Pomnóż uzyskane zużycie prądu przez cenę 1 kWh w swojej taryfie.

Podstawowy wzór wygląda tak:

zużycie prądu [kWh] = zapotrzebowanie na ciepło [kWh] ÷ SCOP

Przykład dla domu o powierzchni 130 m²: załóżmy, że obliczone zapotrzebowanie na ogrzewanie wynosi 12 000 kWh rocznie, a przygotowanie CWU wymaga dodatkowych 2400 kWh. Łączne zapotrzebowanie to 14 400 kWh. Przy SCOP równym 4 wynik wynosi:

14 400 kWh ÷ 4 = 3600 kWh prądu rocznie

Jeżeli całkowity koszt energii w wybranej taryfie wynosi przykładowo 1,11 zł/kWh, orientacyjny koszt tej części zużycia wyniesie około 3996 zł rocznie. To tylko przeliczenie przyjętych danych, a nie gwarantowana wysokość rachunku. Stawki energii, opłaty dystrybucyjne i zasady rozliczeń zmieniają się w czasie, dlatego ceny z 2025 roku należy traktować jako punkt odniesienia.

Jak ograniczyć zużycie energii?

Największy efekt daje zmniejszenie zapotrzebowania budynku i praca pompy przy możliwie niskiej temperaturze zasilania. Pomocne są następujące działania:

  • Ustaw krzywą grzewczą tak, aby temperatura wody rosła tylko wtedy, gdy rzeczywiście spada temperatura zewnętrzna.
  • Nie podnoś nadmiernie temperatury zasilania i nie stosuj dużych, krótkotrwałych zmian temperatury w całym domu.
  • Dopasuj taryfę do profilu zużycia, jeśli instalacja i sposób użytkowania pozwalają przenosić część pracy na tańsze godziny.
  • Połącz pompę z fotowoltaiką, pamiętając, że produkcja energii jest największa latem, a zapotrzebowanie na ogrzewanie zimą. O opłacalności decyduje sposób rozliczania energii i autokonsumpcja.
  • Wykonuj przeglądy i czyść jednostkę zewnętrzną, aby zabrudzenia nie ograniczały przepływu powietrza.

W starszym domu przed doborem urządzenia warto sprawdzić stan ocieplenia, okien, wentylacji i instalacji grzewczej. Audyt energetyczny może wskazać, czy większy efekt przyniesie wymiana źródła ciepła, termomodernizacja, obniżenie temperatury zasilania czy korekta ustawień.

Najbardziej wiarygodne oszacowanie powstaje z połączenia danych o budynku i parametrów urządzenia. Sama moc pompy ani pojedynczy COP nie pozwalają przewidzieć rocznego rachunku. Do tego celu służą zapotrzebowanie cieplne, SCOP i rzeczywiste warunki pracy instalacji.

Redakcja naturekodom.pl

Stawiamy na konkret i praktykę. Każdy tekst odpowiada na pytanie, które pojawia się na budowie, przy remoncie albo w ogrodzie: co wybrać, ile to kosztuje, w jakiej kolejności to zrobić i jakich błędów uniknąć. Szczególnie bliskie są nam drewno, oszczędzanie energii i naturalne sposoby pielęgnacji ogrodu.

Wszystkie wpisy tego autora